بهبود مستمر در کانبان یا کانبان عاشقانه! + نسخه صوتی

هنر ظریف اصلاح یا همان بهبود مستمر

در کتابی با نام «هنر خوب زندگی کردن» فصلی وجود دارد که به هنر ظریف اصلاح اشاره می‌کند: «نباید انتظار داشت همه چیز از اول درست و مناسب باشد. هیچ‌جا تنظیمات اولیه کاملی پیدا نخواهید کرد. پیدا کردن شریک ایده‌آل برای ازدواج، همکاری و یا دوستی غیر ممکن است. در تمام این موارد به دنبال یافتن نقطه شروع فوق‌العاده‌ای هستید که شاید هرگز پیدا نشود!» رولف دوبلی (Rolf Dobelli) در این کتاب می‌گوید: “به جای آن که مدت‌ها وقت صرف کنید تا یک نقطه‌ی شروع بی‌عیب و نقص پیدا کنید، شروع کنید ولی اصلاحات جزئی انجام دهید؛ یعنی اصلاح مداوم خود و زندگی.” جالب است که این مفهوم مدت‌ها قبل در ژاپن با عنوان کایزن (Kaizen) متولد شده است. کایزن در زبان ژاپنی به معنی بهبود مستمر است.

فلسفه کایزن بر این اساس بناشده که شیوه زندگی ما اعم از کاری، اجتماعی و خانوادگی، باید بر تلاش در جهت بهبود مستمر تمرکز یابد. در هر زمان و مکانی که بهبودی در کاری حاصل شود، این بهبود سرانجام به بهبود کیفیت منجر خواهد شد. نقطه آغاز بهبود، «تشخیص نیاز» است و تشخیص نیاز از شناخت مشکلات نشآت می‌گیرد. مدیران ژاپنی «مشکل» را این‌گونه تعریف می‌کنند: «فاصله بین وضع موجود با وضعیت ایده‌آل». به اعتقاد آن‌ها مشکل همیشه وجود دارد چون بهبود مستمر فرایندی پایان‌ناپذیر است. به عبارت دیگر، رضایت خاطر، دشمن بهبود مستمر است*.

کایزن در کانبان

کانبان یکی از روش‌هایی است که تحت تاثیر فلسفه کایزن شکل گرفته است. بر اساس روش کانبان، در یک تیم یا سازمان نیز نمی‌توان منتظر نقطه شروع ایده‌آل برای رسیدن به موفقیت ماند. یا مثلا نمی‌توان فقط زمانی کار یا پروژه را آغاز کرد که از تحت کنترل بودن همه چیز اطمینان وجود داشته باشد. شروع کردن از جایی که هستیم گام مهمی است که تا برداشته نشود هیچ اتفاقی نخواهد افتاد. اما حتی پس از اولین قدم هم باید به دنبال مشکلات بود و مشکل یعنی «فاصله بین وضع موجود با وضعیت ایده‌آل». پیشنهاد کانبان برای مطلع شدن از این مشکلات، پیاده کردن حلقه‌های بازخورد است تا از نظر همه افراد تیم استفاده شود. بنابراین هر تغییر یا اقدامی که صورت می‌گیرد باید تحت نظر باشد تا اثر آن بررسی شود:

• آیا اقدام انجام شده مثبت است؟ یا منفی؟
• آیا ویژگی یا محصولی که تولید شده ارزشمند است؟
• آیا جلسه برگزار شده موثر بوده است؟
• آیا افراد تیم از کار کردن کنار یکدیگر لذت می‌برند؟
• آیا کسی به روال انجام کار انتقادی دارد؟
• آیا کسی هست که احساس کند نادیده گرفته شده است؟

تنها با سنجش مداوم وضع موجود است که می‌توانیم از درستی مسیری که در آن قرار داریم مطمئن باشیم.

و حالا، عاشقانه کانبانی!

اگر خوب به مفهوم بهبود مستمر در کانبان و همچنین سایر اصول، ارزش‌ها و تجربه‌های آن دقت کنید حتما شما هم متوجه خواهید شد که این نسخه برای زندگی شخصی هر یک از ما نیز مفید است. یک مثال کاملا ملموس، رابطه عاشقانه است. اگر در یک رابطه هستید هرگز بهبود مستمر را فراموش نکنید. تمرکز کردن روی اتفاقات و شناسایی مشکلات کمک زیادی خواهد کرد. پس همیشه در حال سوال کردن باشید:

• آیا وقتی در رستوران بودیم چیزی باعث ناراحتی او شد؟
• آیا ما درک یکسانی از یک ارزش خاص داریم؟
• آیا از نحوه رانندگی من احساس بدی دارد؟
• آیا کنار هم احساس خوبی داریم؟
• آیا حساسیت‌های من را می‌شناسد؟

پیدا کردن جواب این سوالات قطعا می‌تواند رابطه را پایدارتر و عمیق‌تر کند. پس اگر در رابطه‌ای عاشقانه به سر می‌برید، می‌توانید از اصول و ارزش‌های کانبان برای مدیریت رابطه استفاده کنید!

*«بهبود مستمر (کایزن)؛ روشی برای کسب موفقیت» ناصر طاعتی، بهرام‌خان مختاری. انتشارات مرکز آموزش و تحقیقات صنعتی ایران

نسخه صوتی این مطلب را بشنوید: